Tołpyga pstra

Tołpyga pstra

Tołpyga pstra

Aristichthys nobilis Richardson, 1836

Cechy taksonomiczne – Tołpyga pstra budową ciała przypomina blisko z nią spokrewnioną tołpygę białą. Ciało jej jest również silnie bocznie spłaszczone. Ma większą głowę i oczy niżej położone niż tołpyga biała. Duży otwór gębowy jest skierowany prawie pionowo w dół. Linia pozioma przeprowadzona od kącika ust przechodzi poniżej oka. Linia boczna kompletna, przebiega lukiem w dół, od górnej krawędzi pokrywy skrzelowej do płetwy ogonowej. Ogon zakończony jest silną płetwą mającą symetryczne wycięcie dochodzące do połowy jej długości. Płetwy piersiowe są ostro zakończone i sięgają poza nasadę płetw brzusznych. Stępka na krawędzi brzucha jest znacznie krótsza niż u tołpygi białej i przebiega tylko od nasady płetw brzusznych do odbytu. Pozostała część brzuszna jest zaokrąglona.  Pomiarami objęto dwa dziesięcioletnie osobniki po ich 6-letnim pobycie w jeziorze Dgał Wielki na Pojezierzu Mazurskim.

Ubarwienie. Barwa ciała tołpygi pstrej ma odcień złotawoszary. Na łuskach występuje delikatny deseń złożony z nieregularnych, marmurkowatych, rozmazanych pasm biegnących w poprzek ciała. Pasma te przybierają czasem barwę czerwonobrunatną. Jest to jednak cecha zmienna, ujawniająca się tylko w zbiornikach mających ciemne podłoże. W stawach o dnie jasnym, piaszczystym, marmurkowatość nie występuje i cała powierzchnia ciała jest jednolicie zabarwiona.

Cechy przeliczalne. Tołpyga pstra ma zęby gardłowe jednoszeregowe o wzorze 4-4. Ich korona ma gładką powierzchnię. Aparat filtracyjny tołpygi pstrej jest podobnej budowy jak aparat u tołpygi białej. Różni się tylko brakiem połączeń na wyrostkach filtracyjnych. Długość tych wyrostków jest równa lub krótsza od długości płatków skrzelowych. Gęstość osadzenia wyrostków filtracyjnych w pierwszym roku jest taka sama u obu gatunków. Zróżnicowanie następuje w drugim roku życia, kiedy to rozstawienie wyrostków filtracyjnych tołpygi pstrej zwiększa się do 40 bądź 60 urn.

W przeciwieństwie do tołpygi białej, przednia komora pęcherza pławnego tołpygi pstrej jest krótsza od komory tylnej. Jelito dorosłej tołpygi pstrej osiąga 4- bądź 5-krotną długość ciała. Łuska tołpygi pstrej jest drobna, cykloidalna, z przesuniętym centrum w kierunku strony kaudalnej.

Zasięg występowania

Naturalnym siedliskiem tołpygi pstrej są olbrzymie systemy wodne Chin. Północną granicę naturalnego zasięgu występowania stanowi system wodny Huang-ho. Granica ta nie sięga więc tak daleko na północ jak w przypadku tołpygi białej i amura białego.

Pierwsze prace nad aklimatyzacją tego gatunku rozpoczęto po 1949 roku w Związku Radzieckim. Tołpygę pstrą sprowadzono z Chin i umieszczono wraz z innymi gatunkami ryb roślinożernych w obiektach stawowych eurazjatyckiej części ZSRR. Również pod koniec lat pięćdziesiątych tołpyga pstra wraz z tołpygą białą i amurem białym wsiedlona była do Japonii, Indii i innych państw azjatyckich. Od 1961 roku w Związku Radzieckim przeprowadza się sztuczny rozród tego gatunku. Z początkiem lat sześćdziesiątych pierwsze partie tołpygi pstrej sprowadziły Rumunia i Stany Zjednoczone, a następnie szereg innych państw, głównie Europy i Azji. Pierwszą partię wylęgu tołpygi pstrej sprowadzono do Polski w 1965 roku. Wylęg został przewieziony drogą lotniczą z ośrodka hodowli ryb roślinożernych Gorjaćij Kljuć na Ukrainie i umieszczony w kilku gospodarstwach stawowych.

Północną granicę strefy, w której może bytować tołpyga pstra, wyznacza w przybliżeniu średnie roczna izoterma powietrza 5°C. Na obszarze wyznaczonym średnimi rocznymi izotermami 5°C i 10°C gatunek ten, podobnie jak tołpyga biała i amur biały, osiąga dobre przyrosty. W celu uzyskania potomstwa w tej strefie konieczne jest jej przetrzymanie w wodzie podgrzanej i przeprowadzenie sztucznego rozrodu. Aklimatyzowana w cieplejszej strefie, żyjąc w warunkach naturalnych, osiąga pełną dojrzałość płciową i przy zaistnieniu korzystnych warunków hydrologicznych odbywa naturalny rozród. Taki rozród stwierdzono w rzece Kubań, w Amudarii i w Kanale Karakumskim (Aliev, 1965, Verigin 1975). Potomstwo pochodzące z tego rozrodu stanowi obecnie poważną część połowów gospodarczych w tych wodach.

Biologia

Rozród. Bytując w tych samych warunkach środowiska tołpyga pstra osiąga dojrzałość płciową później od tołpygi białej i amura białego. W północnych i centralnych rejonach Chin dojrzewa w szóstym bądź siódmym roku życia, na południu w czwartym roku (Suchanova, 1966). W Kanale Karakumskim i w Amudarii tołpyga pstra dojrzewa w czwartym roku, o rok wcześniej niż w stawach Turkmenii (Aliev, 1965). Absolutna płodność 5-letnich samic o masie około 10 kg wahała się od 478 000 do 549 000 jaj. W rzece Jangcy spotyka się samice o płodności 1 100 000 jaj. Wyższą płodność wykazują osobniki z południowych rejonów Chin. Aklimatyzowaną tołpygę pstrą, w większości przypadków rozmnaża się sztucznie, w podobny sposób jak tołpygę białą i amura białego. Kilkudniowym wylęgiem obsadza się stawy typu przesadki, najczęściej w obsadzie mieszanej z karpiem.

W naturalnych warunkach, w rzekach Chin, rozród tołpygi pstrej odbywa się o 2 tygodnie później niż tołpygi białej i amura białego. W zależności od szerokości geograficznej rozciąga się on od drugiej dekady kwietnia do końca czerwca. Miejsca rozrodu tołpygi pstrej znajdują się w górze rzeki, poniżej miejsca rozrodu tołpygi białej i powyżej miejsc rozrodu amura białego. Jaja są składane w kilku porcjach, w środkowych i przydennych warstwach wody. Jaja są półpelagiczne o barwie od bladożółtej do szarobłękitnej. Rozwój jaj zachodzi podczas ich spływania z prądem rzeki. Średnica jaj tuż po złożeniu wynosi od 1,4 do 1,5 mm.

Artykuł cofnij

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *